Actueel.

Recensies LoopbaanVisie september 2013

do 26 sep 2013

De psychologie van arbeid en gezondheid
Wilmar Schaufeli en Arnold Bakker (red.). Houten, Bohn Stafleu van Loghum, 2013. ISBN 978 90 313 9853 9

'De psychologie van arbeid en gezondheid' is een leerboek, bedoeld voor studenten in het hoger onderwijs en voor anderen die zich willen scholen op het gebied van arbeid en gezondheid. Dankzij een register en veel kruisverwijzingen is het boek tevens geschikt als naslagwerk, bijvoorbeeld voor loopbaanadviseurs die het werkveld van arbeid en gezondheid betreden of die in het kader van re-integratie samenwerken met arboconsulenten of bedrijfsgeneeskundigen.

Veertig auteurs, veelal hoogleraren, werkten mee aan deze derde editie. In een kleine 500 bladzijden bieden zij een breed overzicht van de state of the art. Het boek bestaat uit vijf delen: theorie, assessment, interventie, onderzoek en capita selecta. Dit laatste deel beslaat bijna de helft van de inhoud. Enkele van de vele onderwerpen die in de 25 hoofdstukken aan de orde komen zijn stress, counseling en coaching, de epidemiologie van arbeidsgerelateerde gezondheidsproblemen, burn-out, bevlogenheid, werkverslaving, duurzame inzetbaarheid bij ouder worden, de balans tussen werk en privé en baanonzekerheid. Het boek bevat grotendeels heldere en interessante teksten met talloze modellen, figuren, tabellen en cases die kennis en inzicht bieden over het brede terrein. Veel hoofdstukken bieden expliciet aandacht aan de toepassing daarvan in de praktijk. Elk hoofdstuk sluit af met suggesties voor verder lezen. 32 pagina's literatuurverwijzingen zullen ook de meest leergierige lezers voldoende voer bieden.

De inleidende hoofdstukken maken volstrekt duidelijk hoe belangrijk het onderwerp is. Zo kost de blootstelling aan psychosociale risico's op het werk jaarlijks vele miljarden. Volgens de OECD zou het in totaal zelfs gaan om 3 of 4% van het bruto nationaal product. Bij 40% van de arbeidsongeschikten is de oorzaak psychisch. Burn-out is een groeiend probleem. Het boek bevat talloze waardevolle ideeën en aanbevelingen voor interventies en maatregelen voor het oplossen van deze vraagstukken. Al lezende bekroop me af toe wel het gevoel dat het dweilen is met de kraan open. Op macroniveau lijken de problemen immers eerder toe- dan af te nemen. Een diepgaande analyse van wat er mis is in de relatie tussen mens en arbeid ontbreekt in het boek. Opvallend is dat ook het onderwerp loopbaanbegeleiding vrijwel geheel afwezig is, terwijl loopbaanadviseurs juist een belangrijke rol kunnen spelen bij de totstandkoming en duurzame handhaving van een goede 'fit' tussen persoon en arbeid.

Tom Luken – onafhankelijk onderzoeker en adviseur


Associatiekaarten voor technici
Bas Gravendeel. Fotografie Jacqueline de Haas. Thema Zaltbommel, 2013. ISBN 978 90 5871 618 7

De set associatiekaarten, samengesteld door Bas Gravendeel met foto’s van Jacqueline de Haas, is mooi uitgevoerd en nodigt uit om te kijken en te voelen. De bijgevoegde duidelijke en korte handleiding geeft een inleiding, de achtergrond, een overzicht met afbeeldingen van de 45 kaarten ingedeeld naar 9 thema’s. Deze thema’s  zijn verdeeld in 5 waarden. Daarnaast worden er aanwijzingen voor het gebruik gegeven en een korte afsluiting cq samenvatting.  De associatiekaarten zijn te gebruiken  op verschillende manieren: als hulpmiddel bij individuele coaching, als gesprekshulpmiddel in een groep en als spel. Coaches of loopbaanadviseurs kunnen met behulp van deze beeldkaarten verbinding maken met technici. Dit heb ik, eigen ervaring, niet zo beperkt opgevat. Je kunt de beeldkaarten zeker ook gebruiken voor andere doelgroepen. Laten we direct duidelijk zijn: een discussie over de keuze van de afbeeldingen, in dit geval veelal met een technische inslag, is niet nodig. Elke afbeelding kan iets oproepen bij de persoon die deze ziet. Deze afbeeldingen zijn mooi, goed te benoemen en met een duidelijke technisch karakter. Als zodanig dus goed te gebruiken in een één-op-één-relatie om communicatie te beginnen door middel van associatie. De redenering of argumentatie die de samensteller heeft gehanteerd bij de indeling van de 45 afbeelding in 9 algemene basisthema’s is niet duidelijk. Elk thema heeft 5 afbeeldingen die ieder een andere basiswaarde representeren. Waarom bv. een plastic bekertje thee met theezakje voor de basiswaarde Invloed staat is mij niet duidelijk. Zo zijn er nog meer voorbeelden te noemen.

Nu de praktische toepassing. De keuze van de kaarten, de link naar een van de thema’s en de achterliggende waarden waren met behulp van de toelichting snel te achterhalen. Opvallend was dat er andere associaties werden gegeven dan de in de toelichting aangegeven waarden. Oftewel, bij mijn proef met drie personen waren  er deels andere associaties bij dan werden aangegeven in de toelichting. Mijn ervaring en die van de proefpersonen was wel dat er een gesprek op gang kwam over de persoonlijke keuzes, de interpretaties en de persoonlijke waarden of gevoelens die werden toegekend aan de gekozen kaarten. Een goede ingang om een gesprek op gang te brengen. Of dit nu specifiek kan helpen om de doelgroep, technische professionals te laten gaan praten over nog niet aanwezige of onontdekte gevoelens of vaardigheden is maar de vraag. De doorbreek factor is dan toch weer sterk afhankelijk van de professionaliteit van de coach. Het standpunt, van de samensteller dat verbinding maken met een technicus soms best lastig is voor mij zeker herkenbaar. Echter de uitdaging voor de coach is om daarmee om te kunnen gaan. De associatiekaarten kunnen daarbij een hulpmiddel zijn. Desondanks blijven de Associatiekaarten toch een wat willekeurig hulpmiddel in de communicatie bij coaching of advisering. Zeker als het gaat om de zachtere disciplines wat meer in balans te brengen met de puur rationele karaktereigenschappen. Voor de doelgroep van technici of zelfs hoog opgeleide, zelfstandig denkende professionals vind ik het strak hanteren van ratio versus emotie te algemeen. Daarbij twijfel ik aan het ophalen van meer emotionele vaardigheden of ‘soft skills’ als deze toch niet aanwezig zijn.

Nic Smeets, loopbaanadviseur


Grip op je e-mail
Grip op je e-mail = Grip op je werk
Annemiek Tigchelaar. Thema, 2012. ISBN 978 90 587 1619 4

Met dit handzaam boek ben je snel weer baas over je inbox en je e-mail communicatie. Grip op je e-mail = grip op je werk, volgens Tigchelaar. Niet overdreven als je kijkt naar hoeveel we mailen. Vrijwel allemaal werken we dagelijks met een e-mailprogramma waarvan we nooit de fijne kneepjes goed hebben geleerd. Het aanleren van goed taken- en e-mailbeheer is het doel van dit boek. Maar - zo maakt Tigchelaar duidelijk - al leer je met dit boek efficiënter werken, ‘Grip op je e-mail’ pretendeert niet een volledig timemanagementboek te zijn. De focus rust op e-mails.

De inleiding van het boek schetst een herkenbaar beeld van de problematische kanten van e-mailgebruik. Met behulp van een korte test identificeert de lezer vervolgens persoonlijke verbeterpunten. Daarna volgen twee delen. Met behulp van het eerste deel neem je je inbox onder handen: je ruimt op, ordent taken en legt een mappenstructuur aan. In het tweede deel geeft Tigchelaar tips om de grip op je inbox te houden, zoals: direct besluiten nemen, tijd voor e-mail inplannen en mappen onderhouden. Het boekje leest lekker weg. De tips zijn helder en de stappen makkelijk te volgen. Logo’s en in de tekst helpen bij het lezen (à la Dummies). In kaders staan herkenbare verhalen, achtergrondinformatie en tips.

Een handig onderdeel van het boek is het stroomschema voor het al dan niet verwijderen van e-mails. Ook bespreekt Tigchelaar een aantal minder bekende, maar slimme beheertrucs, zoals het aanpassen van de onderwerpregel van te archiveren berichten, het uitzetten van ontvangstnotificaties, RSI-minderende toetsencombinaties, nettiquette bij e-mailgebruik en de ‘twee-minuten-regel’ (doe meteen elke mail die je binnen twee minuten kunt afhandelen).

Een nadeel van ‘Grip op je e-mail’ is de focus op Outlook. Begrijpelijk, want dat programma wordt het meest gebruikt. Gebruikers van Thunderbird, Gmail of Apple Mail zullen zelf moeten uitvinden hoe ze de tips van Tigchelaar naar hun programma’s kunnen vertalen. Een index was handig geweest, evenals links naar online resources. Al met al is ‘Grip op de e-mail’ een heel handig, praktisch trainingsboekje. De tijd die het lezen kost, verdien je zo terug door het effectievere gebruik van je e-mail!

Tobias Dörfler (Buro Grondig) helpt professionals, zpp’ers en studenten bij het verbeteren van hun projecten, workflow en work/life balance.

 

Loopbaanplanning
Richting geven aan je carrière
Els Ackerman. Spectrum, 2013. ISBN 978 90 003 1939 8

Het boek benadert je loopbaan als een reis, van vertrekpunt naar gewenste bestemming. Gaandeweg kom je dan onderwerpen tegen als “je route uitstippelen” en “oponthoud”. Dat geeft het beeld dat je loopbaan planbaar is. Een idee dat door Ackerman meteen ontkracht wordt: topmensen in het bedrijfsleven hebben zelden aan carrièreplanning gedaan, maar hun intuïtie gevolgd en kansen die langskwamen gegrepen. Maar loopbaanplanning geeft wel richting en richting geeft beweging.

De zes hoofdstukken zijn prettig leesbaar. Elk hoofdstuk bevat afwisselend theorie en bijpassende oefeningen. De oefeningen vragen je bijvoorbeeld na te denken over jouw kwaliteiten en keuzes. Natuurlijk kennen vergelijkbare boeken ook vergelijkbare vragen, maar Ackerman heeft ruimte in haar boek opgenomen om de antwoorden op te schrijven. Daardoor wordt het een ‘doe’-boek met praktijkvoorbeelden. Deze duidelijk aangegeven voorbeelden zijn herkenbaar, waardoor het gevoel alleen te staan in je vragen over loopbaanplanning weggenomen wordt.

Hoofdstuk 1 tot en met 4 gaan over de gebruikelijke vragen: wie ben ik, wat kan ik (“Vertrekpunt”), wat wil ik (“De bestemming”) en hoe kom ik daar (“Je Route uitstippelen”en “Onderweg”). Hoofdstuk 5 richt zich op “Oponthoud”, carrière plannen tijdens de crisis en omgaan met veranderingen. Het leven is niet maakbaar, sommige dingen gebeuren nu eenmaal en hoe ga je daar mee om? In hoofdstuk 6 staat centraal wat er gebeurt als je de beoogde bestemming bereikt hebt. Durf je dan uit te stappen? Is het dan ook echt het eind van de reis, ben je er of blijkt het een tussenstop te zijn?

In 144 bladzijden neemt Ackerman je mee in het richting geven aan je carrière. Het boek leest lekker weg, maar wil je er echt iets aan hebben, dan moet je actief de oefeningen doen. In de praktijk blijkt het moeilijk om langs je eigen blinde vlekken heen te kijken. Ik vind het jammer dat Ackerman dat niet expliciet benoemt in haar boek. Als je dit soort vragen samen met een ander oppakt – en dat hoeft geen loopbaancoach te zijn – dan krijg je een beter resultaat. Toch is het een prima boekje om op te pakken als je de eerste stappen wilt zetten op het terrein van je eigen loopbaanplanning.

Nicole Wouters

 

Organiseren en HR in 2025
Remco Mosterdman. Van Gorcum, 2012. ISBN 978 90 232 4998 6

Dit boek is een product van het HRlab, een open innovatiegroep binnen de grootste HRcommunicty op LinkedIn en bestaat uit bevlogen, onafhankelijke HR-professionals met diverse achtergronden. Doel was een visiedocument te maken waarmee (HR)-professionals in staat zijn innovaties zowel te realiseren als te implementeren en te gebruiken.

De 9 auteurs verwoorden in dit boek trends op het gebied van HR: van leiderschap tot sociale innovatie, van verandervermogen tot duurzame inzetbaarheid & talentmanagement, van vitaliteit tot diversiteit en van organisatie tot infrastructuur. Deze ontwikkelingen zullen bij ongewijzigd beleid leiden tot problemen die niet meer op te lossen zijn met de gebruikelijke HR-instrumenten en de klassieke rol van HR binnen bedrijven.

Wat conclusies:

  • Alles verandert (werk, werkomstandigheden, manier waarop we werk organiseren), dus hebben we ook behoefte aan ander leiderschap.
  • Dat wat we nu nog zien als sociale innovatie, wordt in 2025 gezien als normale bedrijfsvoering
  • In 2025 bestaan er veel minder vaste structuren; individu bepaalt welk werk hij/zij wilt doen en binnen welke context; organisaties kunnen alleen overleven als zij hun doelen weten te verbinden aan drijfveren en talenten van individuen.  
  • Wat we nu als diversiteit zien, zal in 2025 natuurlijk en vanzelfsprekend zijn. Omgaan met verschillen, balanceren en de kracht benutten is een spel waarin we ook in 2025 niet uitgeleerd raken. Zolang er mensen zijn, zijn er immers verschillen.
  • Vitale organisaties zijn organisaties die weten in te spelen op veranderingen, en zorgen dat ze klaar zijn voor 2025. De HR-professional draagt bij aan de vitaliteit van een organisatie door de spiegel van de organisatie te zijn.
  • Het meer en slimmer samenwerken in communities en smart networks gebeurt de komende decennia geleidelijk aan.

Zo samengevat bevat het boek geen wereldschokkende conclusies. Wel begrijpelijk want anno 2012 valt een ‘blauwdruk’ anno 2025 moeilijk in taal en beelden weer te geven. Belangrijk en waardevol vind ik wel de discussies voorafgaand aan de conclusies, dus de weg naar de conclusies toe. Ook het ‘Nawoord en reflectie’ plus de twee bijlagen bevatten diverse prikkelende opvattingen en visies over organiseren en HR. Dat zet aan tot nadenken….en dat was een van de doelen van dit boek! Het klopt wat de auteurs stellen: HR-professionals die ‘futureproof’ willen zijn, kunnen zelf met dit visiedocument aan de slag.

Daniëlle Aldershoff – Interim manager & beleidsadviseur

 

Presentation techniques
Manon van der Laaken en Bob van der Laaken. Coutinho Publishers, 2007. ISBN 978 90 469 0047 5

Dit is een boekje in het Engels over hoe je als student het beste de presentatie van je these, afstudeerwerkstuk, et cetera kunt doen.

Toen ik het boek ter recensie aanvroeg had ik niet door dat ik niet tot de doelgroep behoor. Ik dacht dat het voor mij in trainingen handig kon zijn om nog meer technieken en werkvormen te leren kennen en verwachtte meer algemene invalshoeken over hoe je te presenteren voor een groep of tijdens een training. Omdat ik de verkeerde voorstelling had was het boek voor mij daarom niet zulke ‘toegankelijke kost’ en ik moest me er wat doorheen worstelen.

Het boek omvat echt de basisvaardigheden die je als student nog op moet bouwen: erbij stilstaan wie je publiek nu eigenlijk is, wat je ze wilt duidelijk maken, en hoe je je eigen mening over je onderzoek kunt verwoorden. In grijze blokken staan zelfs standaardzinnen voorgedrukt, die je hiervoor kunt gebruiken. Zo vormt dit boek echt een letterlijke houvast voor de student! Nog meer praktisch gesproken gaat het boek ook in op Powerpoint, flipovers en handouts. Het vertelt over het effect van grafieken en hoe je daarin de volgorde op kunt bouwen zodat je publiek je goed kan volgen. Aangezien het boekje al meer dan vijf jaar oud is, is het niet verwonderlijk dat ik Prezi niet tegenkom als vernieuwend presentatieprogramma. Ook het gebruik van filmpjes wordt nauwelijks toegelicht. Het hoofdstuk “Delivery” vond ik het leukst om te lezen. Dit gaat onder meer over de ‘nerves’ en hoe je die de baas kunt blijven, over waar je je handen kunt laten en over stopwoorden. Tevens behandelt het culturele verschillen, zoals hoe mensen in verschillende culturen omgaan met hiërarchie, man-vrouw verschillen, of het omgaan met onzekerheid. Het laatste hoofdstuk over omgaan met vragen van je publiek bevat ook waardevolle informatie. Als voorbeelden worden genoemd: meerdere vragen tegelijk, moeilijke vragen, agressief gestelde vragen en ‘stomme vragen’. Steeds worden voorbeeldzinnen genoemd hoe je als student deze vragen kunt beantwoorden of parkeren.

Al met al een redelijk zinnig boekje voor de doelgroep denk ik, al zou het inmiddels aanvulling behoeven met modernere presentatiemiddelen, en zou het wat aantrekkelijker vormgegeven kunnen worden.

Jantine Wijtsma, loopbaanadviseur/personeelsadviseur

 

Tech Job Hunt Handbook
Career management for Technical Professionals
Kevin W. Grossman. Apress, 2012. ISBN 978 14 302 4548 3

De auteur behandelt in dit boek handvaten waarmee IT’ers hun loopbaan kunnen vormgeven. ‘Tech’ is hier opgevat als ‘IT’. De auteur reikt geen instrumenten aan om te bepalen welke baan het beste bij iemand past. Hij gaat ervan uit, dat die vraag beantwoord is. De volgende vragen zijn dan: ‘Hoe wordt een passende baan gevonden?’ ‘Hoe wordt die behouden?’ en ‘Welke aspecten zijn van belang voor de verdere ontwikkeling van de loopbaan?’

Grossman maakt in de beantwoording van die vragen een driedeling, die in het boek terugkomt.

Wat je weet: de waarde van opleidingen en het afronden daarvan, het aanleren van gespecialiseerde vaardigheden, het uitvoeren van losse opdrachten, vrijwilligerswerk en ervaring opdoen op terreinen die buiten het bekende liggen.

Wie je kent: het belang van netwerken, het belang van online profilering en personal branding. Daarnaast gaat het hier ook over onderzoek doen naar werkgevers en bedrijven en hier contact mee maken. Tot slot beschrijft de auteur het belang van een goede mentor.

Wat te doen: concrete tips ten aanzien van het voeren van sollicitatiegesprekken en hoe jezelf te presenteren. In dit deel van het boek wordt ingegaan op het eerste halve jaar dat men ergens werkt: waar op te letten en hoe te handelen. De auteur geeft bovendien een overzicht van de ontwikkelingen binnen de IT.

Er wordt veel informatie gegeven over de IT-sector. Maar dat neemt niet weg dat er ook zaken benoemd worden die eigenlijk voor elke professional gelden: het belang van opleidingen, hoe fris te blijven, netwerken en ‘leren werken’.

De auteur hanteert een joviale schrijfstijl. De jovialiteit is in mijn ogen Amerikaans en dat ligt je of dat ligt je niet. Daarbij is het ‘gij zult’ gehalte hoog: het is nu eenmaal een how-to-do-boek. Zelf blijven nadenken kan echter geen kwaad.

De schrijver gaat uit van de recente Amerikaanse arbeidsmarkt. Daarmee is de houdbaarheid van het boek beperkt. Over 5 jaar zijn de getallen veranderd, bestaan de genoemde websites en bedrijven wellicht niet meer en zijn er nieuwe spelers op het veld gekomen. Bovendien is de Amerikaanse situatie niet hetzelfde als de Nederlandse situatie.

Kortom: het boek is Amerikaans, zowel wat betreft schrijfstijl als context waartegen het boek geschreven is. Het gaat uit van een loopbaan binnen de IT. Dat zijn beperkingen wat betreft de reikwijdte van het boek. Maar als je daar doorheen kunt lezen, is dit een handig boek dat lantaarnpalen zet langs de route van loopbanen.

Marly van Osch - arbeids- en organisatiepsycholoog

 

Welke kleur heeft jouw parachute - editie 2013/2014
Een praktisch handboek voor werkzoekers en carriereplanners
Richard N. Bolles. Nieuwezijds, 2013. ISBN 978 90 571 2382 5

Dit is een geheel nieuwe editie van het bekende praktische handboek voor werkzoekers en carrièreplanners, ook wel de ‘jobhuntersbible’ genoemd. Deze editie is geheel aangepast aan de huidige situatie op de Nederlandse banenmarkt. 

Het is dan ook niet voor niets dat het boek start met manieren om hoop te vinden. De bedoeling hiervan is om je in de goede stand te zetten om werk te zoeken of van baan te veranderen.

De huidige banenmarkt heeft daarbij twee kanten: enerzijds zijn er veel werkzoekenden, anderzijds worden er iedere dag ook de nodige vacatures vervuld. De manier van een baan zoeken en solliciteren is van essentieel belang om succesvol te zijn. Gericht relaties aangaan en jezelf goed kennen zijn daarbij doorslaggevend, aldus de auteur.

Om jezelf goed te leren kennen, ontvouwt de schrijver zijn bekende bloemschema. Dit is het hart van het boek en helpt je stap voor stap op een zowel inspirerende als praktische manier de verschillende aspecten (bloembladeren) van de bloem in te vullen. De bloembladeren gaan in op de aspecten: woonplaats, collega’s, interesses, levensdoel, vaardigheden, werkomstandigheden en beloning. Als alle bloembladeren gevuld zijn, ontdek je een rode draad, die de leidraad vorm voor het vervolg van je loopbaan.

Niet voor niets is deze kern van het boek één van de redenen waarom het al jarenlang een bestseller is.

Na het kennen van jezelf en het weten wat je wilt, wordt ingegaan op manieren om je doel te bereiken. De schrijver gaat daarbij uitgebreid in op netwerken en sociale media. Zowel het internet als het ‘echt’ met mensen gaan praten kunnen zorgen voor introducties en informatie in opmaat naar je nieuwe baan. Voor verlegen mensen is er hulp door middel van oefeningen om een praatje met iemand aan te knopen en om informatief te interviewen.

Na deze fase kan het echte solliciteren beginnen en daarvoor zijn er nuttige tips en handreikingen beschreven. De tips gaan je zeker helpen om valkuilen te voorkomen. Daarnaast is het sterk dat de punten niet alleen gaan over je eigen voorbereiding en opstelling, maar vooral ook over de onderliggende vragen en behoeftes van de werkgever.

Het kan natuurlijk ook zijn dat je na het invullen van de bloem tot de conclusie komt dat je voor jezelf wilt beginnen. Ook hiervoor geeft het boek wat informatie, al zij het summier.

Door enerzijds de diepzinnige vragen en anderzijds de praktische oefeningen is dit een aansprekend boek. 

Minder sterk is dat de verschillende hoofdstukken redelijk op zich zelf staan en soms wat onsamenhangend overkomen. Wellicht is dit het gevolg van de vele gewijzigde edities die elkaar hebben opgevolgd.

Al met al is dit boek zeer de moeite waard als je op het punt staat om een nieuw pad in te slaan en je voorbereidt op het betreden van de huidige arbeidsmarkt.

Anouk de Waard - Coach en Controller
 



Geef hieronder uw reactie op dit nieuwsitem

Leave this one empty:
Naam:
Don't fill in data here:
Reactie:
Don't put anythin in here:
Nog geen reacties geplaatst