Actueel.

Column: Leaveism

di 03 mrt 2020 - Aukje Nauta

‘Absenteeism’. Zo noemen de Engelsen het als je wegblijft van je werk zonder dat je daar een goede reden voor hebt. In Nederland spreken we dan van zwart verzuim of op z’n best grijs verzuim. Maar de Britse wetenschappers Hesketh & Cooper constateerden dat op de werkvloer ook het tegenovergestelde voorkomt. ‘Leaveism’ noemen ze dat. Leaveism betekent dat werknemers vrij nemen om achterstallig werk af te krijgen. Tegen hun baas zeggen ze dat ze gaan chillen. Maar in werkelijkheid storten ze zich op hun werk. Zo wekken ze ten onrechte de indruk dat ze hun werk prima aankunnen.

Leaveism zou je een vorm van werkschaamte kunnen noemen. Omdat je uit schaamte dat je je niet werk afkrijgt, stiekem vrij neemt. En het komt meer voor dan je denkt. Uit een enquête onder Engelse hr-managers blijkt dat twee derde van hen voorbeelden weet van verlof-isme. De Britse hoogleraar Cary Cooper schat dat wereldwijd een derde van de werknemers wel eens vrij neemt om achterstallig werk in te halen.

Toen ik de cijfers voor het eerst las, geloofde ik het eigenlijk niet. Maar de laatste tijd komen mij steeds meer voorbeelden onder ogen, waardoor ik durf te vermoeden dat leaveism epidemische vormen aanneemt. Zo is er het rapport van WOinactie, de landelijke beweging van universitaire medewerkers en studenten die de universiteit wil verbeteren. WOinactie inventariseerde onlangs hoe het zit met structureel overwerk aan de Nederlandse universiteiten. Op hun oproep aan medewerkers om structureel overwerk te melden, kwamen in twee weken tijd 719 reacties. De respondenten meldden dat ze gemiddeld 36% van hun reguliere contractomvang extra werken, dat is zo’n 12 à 15 uur per week overwerk. Dat overwerk wordt niet uitbetaald. De geldende norm aan de universiteit is namelijk dat je niet moeilijk doet over al dat extra werk; het hoort er gewoon bij.

Op zich is een beetje extra werk niet erg. Zelf houd ik me ook niet aan 40 werkuren per week, licht workaholic als ik ben. Maar het wordt erger als je erover liegt. Onlangs coachte ik zo iemand. Een hoogopgeleide professional die nergens nee op durft te zeggen en daardoor hele dagen in overleg zit. Hij biechtte op dat hij zich onlangs een week had ziek gemeld. Niet omdat-ie ziek was, maar om een rapport te schrijven waar hij maar niet aan toekwam. Dus hij verzuimde stiekem van het ene werk, om het andere werk af te krijgen.

In het rapport van WOinactie staan de nodige staaltjes leaveism. Het ergst vind ik nog wel ouderschapsverlof-isme. Een werknemer schrijft: “De enige uitweg die ik zie om mijn werkdruk te verlichten, is om ouderschapsverlof aan te vragen.” Een ander heeft dat al gedaan. Deze schrijft dat hij ouderschapsverlof heeft opgenomen om zijn taken te kunnen vervullen. Dus niet om die 8 uur per week met zijn kinderen door te brengen. En zelfs als hij die 8 uur wel met zijn kinderen doorbrengt, dan schrijft hij dat hij het ’s avonds en in het weekend goedmaakt. Goedmaken noemt hij het! Alsof hij zich schuldig voelt dat hij überhaupt ouderschapsverlof heeft!

De vraag is wat er te doen valt tegen notoir leaveism. Eerlijk gezegd weet ik het niet zo goed. Rapporten als die van WOinactie halen vrees ik weinig uit. Want zoals ze zelf al schrijven: Hoewel er eind 2017 plannen van aanpak tegen werkdruk zijn gemaakt, lijkt de werkdruk de afgelopen twee jaar eerder toegenomen dan afgenomen.

Dat er actiegroepen zijn is natuurlijk een goed ding. Alle steun dus voor de stakers in het onderwijs en in andere sectoren waar de werkdruk maar stijgt en stijgt. Maar ik denk dat we met z’n allen een spade dieper moeten graven. Dat we op zoek moeten gaan naar waarom het allemaal meer met minder moet. Waarom zeggen we niet massaal ‘nee’ tegen onmogelijke eisen? Of dat nu onderwijsbestuurders tegenover ministeries zijn, ceo’s tegenover klanten, of werknemers tegenover hun leidinggevenden.

Ik moet bekennen dat ik het zelf ook best lastig vind, nee zeggen tegen een leuke opdracht waarvan ik weet dat het er eigenlijk net eentje te veel is. En zelf maak ik ook wel eens extra uren om een stuk tekst nog wat mooier te maken, uren die ik niet aan mijn opdrachtgever durf door te declareren. Maar op z’n minst probeer ik de laatste tijd toch wat beter na te denken over wat ik echt leuk vind en goed kan, en de rest te laten lopen. Als jij, luisteraar, dat nu ook wat strenger gaat doen, en de mensen in jouw omgeving daarvan ook overtuigt, misschien dat we dan met z’n allen een rimpeling teweeg brengen. Waardoor we het leaveism enigszins binnen de perken gaan krijgen. Maar misschien hoop ik dat ook wel tegen beter weten in.


Aukje Nauta is adviseur en eigenaar van het bedrijf Factor Vijf. Ze adviseert bedrijven op het gebied van loopbaanbeleid, arbeidsrelaties en employability. Ze is Bijzonder Hoogleraar Enchancing Individuals in a Dynamic Work Context aan de Universiteit van Leiden en was kroonlid van de SER.


People Power Columns: Columns van Aukje Nauta



Geef hieronder uw reactie op dit nieuwsitem

Leave this one empty:
Naam:
Don't fill in data here:
Reactie:
Don't put anythin in here:
Nog geen reacties geplaatst